شاید بتوان گفت اگر هر کسی برای اولین بار ساختمان شماره 390 خیابان سید جمال الدین اسد آبادی را روز 13 تیر از نزدیک می دید، محال بود در باورش بگنجد که در این محل قرار است «پنجمین جشنواره قلم زرین» برگزار شود! اما آن ها که قبلا گذرشان به هر طریق به این مکان افتاده بود به خوبی می دانستند که اهل قلم ما تمامی جلسات خود را در این فضای محقر برگزار کرده اند و دلیلی وجود نمی داشت تا این دفعه مراسم را به مکان دیگری منتقل کنند، حتی به قیمت اینکه بسیاری از هنرمندان به علت پیدا نکردن صندلی و ازدحام بیش از حد روبروی در ورودی، از همان راهی که آمده اند برگردند و از این میان تنها عده ای خبرنگار و عکاس بمانند که بخاطر انجام وظیفه مجبور بودند از قوای جوانی خود استفاده بهینه کنند و 2 ساعتی را سرپا بایستند و البته هم دم نزنند!
به هر طریق مراسم «پنجمین جشنواره قلم زرین» راس ساعت 18 برگزار شد، که طی آن دکتر علی اکبر ولایتی رئیس انجمن قلم به عنوان اولین سخنران به ایراد سخنرانی پرداخت: «زمانی جایزه انجمن قلم مطرح شد که ما در شرایط مناسبی از هر نظر به سر نمی بردیم ولی به هر حال باید دین خودمان را به نویسندگان متعهد و پایبند به اصول اسلامی و وفادار به انقلاب ادا می کردیم.»
ولایتی برای اثبات این حرف خود به کیفیت پایین سیستم صوتی که داشت استفاده می کرد و خیلی اتفاقی در همان زمان دچار مشکل شد اشاره کرد و گفت: «ببینید گویا شاهد از غیب رسید و بر عرایض بنده صحه گذاشت و این مطلب را رساند که ما همین الآن هم از نظر امکانات در سطح پایینی قرار داریم.»
وی در ادامه صحبت هایش به جلسات اهل قلم اشاره کرد و گفت: «آن چه که در جلسات ما می گذرد این است که سعی می کنیم کاری متفاوت با گذشته انجام دهیم به نحوی که سیر حرکتیمان به سمت کمال باشد، خوب برای نیل به این مقصود طبیعی است که سینه های ما برای پذیرش هر انتقاد و پیشنهاد سازنده ای از طرف اعضای انجمن قلم باز باشد. همچنین در های انجمن قلم برای همه بزرگان اهل ادب کشورمان که در چارچوب اصول با هم اشتراک داریم گشوده است، هر چند که امکان دارد اختلاف سلایقی هم وجود داشته باشد.»
ولایتی در پایان صحبت هایش با NGOخواندن انجمن قلم تصریح کرد: «ما مدتی از مرزهای خودمان غافل شدیم در صورتی که از انقلاب ما در کشورهای اسلامی و سرزمین های به دنبال حقیقت، انتظارات بالایی می رود و ما باید به آن ها نیز توجه کنیم.»
وی ابراز داشت: «طبیعی است این مهم بدون اینکه ارتباط نزدیک با فرهنگ آنان نداشته باشیم محقق نمی شود و نمی توانیم در عرصه فرهنگ همچون سیاست حرفی برای گفتن داشته باشیم مگر اینکه مجموعه ای از NGO های فرهنگی را تشکیل دهیم، چرا که باید بپذیریم هم اکنون فضای فرهنگی دنیا به دست ما نیست و این بیگانگان هستند که منکر را معروف و معروف را منکر به غلط جلوه می دهند.
در ادامه ی این مراسم حسن رحیم پور ازغدی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز با تاکید بر سازماندهی نیروهای انقلابی در جمع اهالی قلم گفت: «باید بپذیریم در هر دو جناح موافق و مخالف انقلاب در میان اهل قلم، تعداد افرادی که فعال هستند چند صد نفر نیستند و همان طور که مخالفان انقلاب خودشان را سازماندهی می کنند، این طرف هم باید این کار را انجام دهد.»
وی سپس در مورد این سوال که چگونه می شود در مورد اثر هنرمند داوری کرد، ابراز کرد: «نفس هنرمند و شاعر می تواند در یک اثر دخالت داشته باشد و می توان تشخیص داد از این نفس چه چیزی صادر می شود. اصولا هنرمند بین عالم جسمانی و روحانی مکاشفه می کند، حال بنا به اینکه این مکاشفه با شیطان و یا خدا باشد رنگ سیاه یا سفید خواهد گرفت. نفس هنرمند انشا می کند و این انشا آثاری باطنی و ظاهری دارد. اگر نفس هنرمند تحت سلطه خشونت، شهوت و هر چیز دیگری باشد جنس هنری نیز که می آفریند نیز از همین سنخ است. نفس هنرمند مسلمان اگر تهذیب نشود، این هنرمند دینی نیست. مثلا هر شعری را هر شاعری نمی گوید و هر فیلمی را هر فیلمسازی نمی تواند بسازد.
ازغدی که سعی می کرد صحبت هایش برای حضار جالب باشد تا حوصله ی آنها سر نرود، ادامه داد: «مثلا ناصر خسرو را می توان نام برد. او چریک شیعه ای است که ماموریتی پیدا می کند و در عین حالی که رهبر جنبش علوی اسماعیلی است رهبر جنبش ادبی هنری و ایدئولوژیک هم هست.»
وی در پایان به انجمن قلم ایران پیشنهاد داد کرسی نظریه پردازی و نقد و مناظره را در باب فلسفه اسلامی هنر راه اندازی کنند.
حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در اواسط جلسه از نکاتی بود که خیلی ها را از جمله ما خبرنگاران را غافلگیر کرد، چرا که قبلا اشاره شده بود جوایز این مراسم با حضور رئیس مجلس اهدا خواهد شد و سخنی از حضور ایشان به میان نیامده بود.
صفار هرندی به محض اینکه پایش را به سالن مراسم گذاشت بوسیله ی مجری برنامه دعوت شد تا به ایراد سخنانی بپردازد و وی هم لاجرم دعوت او را لبیک گفت: «خداوند را بسیار شاکرم که هم اکنون در بین شما اهالی قلم هستم و از این بابت بسیار خوشحالم.»
وی سپس قلم را مصداق بارز بی همگان به سر شود، بی او بسر نمی شود نامید و ابراز داشت: «بی تردید همه شما عزیزان می دانید رشته پیوند دهنده همه عرصه های گوناگون فرهنگی قلم است و اگر زمانی این قلم کارش را به درستی انجام ندهد همگی هنرها دچار مشکل خواهند شد، بطوری که ما وقتی علت برخی از کمبودها را در شاخه های هنری دیگر جویا می شویم می رسیم به این نکته که ما به میزان قابل توجهی در نوشتن کم آورده ایم! مثلا وقتی از سینما علت نواقص را جویا می شویم، نبود سناریو ی خوب را گلایه می کنند و این فقدان سناریو از نبود رمان خوب نشات می گیرد، هکذا در هنرهای نمایشی و تئاتر.»
صفار هرندی در ادامه سخنانش با اشاره به سی امین سال انقلاب، امسال را نشانه و تذکری خواند برای همه هنرمندان: «باید از خودمان بپرسیم پس از سی سال به تناسب هیبت و عظمت این انقلاب بزرگ چه کاری صورت داده ایم؟ البته تلاش هایی در خور تحسین انجام شده ولی باید اعتراف کنیم کاری هنرمندانه و در خور شان انقلاب انجام نشده است. شاید امسال یک یادآوری باشد برای همه ما تا تجدید نگاهی بکنیم به گذشته خود. برای همین هم ما امسال را به عنوان سال حمایت ویژه از آثاری که با موضوع انقلاب نوشته می شوند نشان گذاری کردیم و انتظار و امیدما ن این است که اولین قدم ها در این زمینه برداشته شود تا اینکه سال پیش رو مقدمه ای بشود برای ملت هایی که دوست دارند انقلاب ما را بازخوانی بکنند،تا بهتر بتوانند آن را شناسایی کنند.»
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در قسمت های پایانی صحبت هایش با ابراز اینکه بوجود آمدن ده ها پاتوق فرهنگی همچون انجمن قلم مشکلی را ایجاد نمی کند، گفت: «ما می توانیم مجموعه های مشابه با سلایق متفاوت را در کنار هم داشته باشیم که البته محور همه اینها، این است که حق را ببینیم و از آن عدول نکنیم. از وجود رقیبان نیز نباید بر حذر بود و رقبا همیشه می توانند وسیله رشد باشند. باید گروه های رقیب را تحمل کرد و به دیگرانی هم که سودایی در سر و آرزوهای خوب و بزرگی در دل دارند، فضا داد. ما هم به عنوان خادمین اهل فرهنگ، حمایت و سر سپردن به راه درست را بر عهده داریم.
وی همچنین به تعداد کم آثار نویسنگان ایرانی که به زبان های دیگر ترجمه می شوند اشاره کرد و گفت: «بسیاری از آثار ارزشمند کشورمان راهی به بازار های جهانی کتاب پیدا نمی کنند و همچنین بسیاری از آثار ارزشمند در خارج از مرزها تولید می شوند اما گویا با اصرار بعضی ها که در کار گزینش ورودی های کشورند و جهت گیری ترجمه را مشخص می کنند، قرار نیست به داخل کشور بیایند و به همین دلیل بسیاری از دانشجویان ما از نعمت خواندن این آثار محروم خواهند شد.»
در ادامه مجری مراسم با خواندن چند بیتی از دفتر شعر مرحوم قیصر امین پور و در انتها با فراخواندن حضار به ذکر صلواتی بر روح او، فضای خاصی را برجلسه حکم فرما کرد.
مشاور فرهنگی رئیس جمهور تنها سخنران این مراسم بود که خیلی کوتاه صحبت کرد و گویی او بهتر از همه شرایط عکاسان و خبرنگاران را درک می کرد که به علت فضای محدود از سر و کول هم بالا می رفتند تا بتوانند به بهترین شکل ممکن کارشان را! انجام دهند: «مشکل جدی که ما در خارج از کشور داریم این است که آثاری که از ما در آنجا وجود دارد _غیر از آثار کلاسیک_ نوعا نشان دهنده آنچه که در کشور ما می گذرد نیست. گویی هم آنها علاقه ای ندارند که آثار مفاخر ایرانی را تهیه کنند و هم اینکه مرتبطین با آنها جانب انصاف را رعایت نمی کنند.»
وی همچنین با اعلام فراخوانی در آینده نزدیک به همین منظور خبر داد و افزود: «برخی آثاری را که خریداری شده اند، در آینده نزدیک در معرض نمایش مترجمین و محققین قرار خواهیم داد و این کار در حوزه کودک و نوجوان بسیار خوب انجام شده است.»
در پایان مراسم اختتامیه جشنواره و پیش از اهدای جوایز به برگزیدگان، بیانیه هیئت داوران را پدرام پاک آئین، دبیر جایزه، قرائت کرد که در آن به «فقر مضامین نو همراه باضعف در ایجاد فرم ذهنی منسجم و وحدت درونی در اشعار بسیاری از دفتر های دو سال اخیر(85،86) » اشاره شده بود.
این بیانیه همچنین «رویکرد غیر آرمانی و ضعف ارزش های داستانی برخی از آثار داستانی منتشره در سال 85» را عامل اصلی در عدم معرفی آنها به عنوان اثر برتر اعلام کرده بود.
جناب صفار هرندی، محسن پرویز، دکتر ولایتی به همراه علی اکبر اشعری برای اهدای جوایز بر روی سن حضور پیدا کردند و مجری مراسم به ترتیب اسامی برگزیدگان را قرائت کرد:
«قاعده بازی» فیروز زنوزی جلالی اولین داستان برگزیده این دوره از جشنواره قلم زرین بود که خود نویسنده اش پیرامون آن خیلی با حرارت توضیح می داد: «تصورم بر این است که در ادبیات داستانی خیلی کلی گویی می کنیم و از همه چیز می گوییم و از هیچ چیز نمی گوییم، در صورتی که ادبیات یک موقعیت را تحلیل می کند. رمان قاعده بازی یک اعتراف است و تلاشم نیز تحلیل شخصیت آن است. در این رمان دغدغه های یک شخصیت وجود دارد که واکاوی می کند و قصد دارد کسی را بکشد و این واکاوی 4 روز بطول می انجامد. ضمنا هر چهار فصل این رمان به نام چهار حیوان نام گذاری شده است و بنا به خواسته های این حیوانات موقعیت داستان متفاوت است.
بنده خدا! احمد شاکری که با رمان «انجمن مخفی» دیگر برگزیده این دوره از جشنواره بود، سرتاسر این مراسم را در کنار ما ایستاده بود و گاها نیز به همراه ما بر روی موکت سالن چهار زانو می نشست، برای دریافت جایزه دیگر رمقی به تنش نمانده بود:
جایزه انجمن از بطن نویسندگان انقلاب شکل گرفته و بر آورده کردن دغدغه ای که ادبیات انقلاب داشته تنها از چنین مجموعه ای،ساخته است.انتخاب های جشنواره های دیگر برخاسته از فلسفه و معارف و آموزه های دینی ما نیست اما جشنواره قلم زرین این افتخار را دارد.
در بخش شعر نیز قربان ولیئی با دفتر «ترنم داوودی سکوت» در سال 85 و قیصر امین پور نیز با دفتر «دستور زبان عشق» در سال 86 برگزیده اعلام شدند که جایزه مرحوم قیصر امین پور به افشین علاء دوست وی اهدا شد.
در بخش پژوهش های ادبی نیز دو کتاب «از این باغ شرقی» اثر پروین سلاجقه برای سال 85 و «آئین آینه» (سیر تحول نماد پردازی در فرهنگ ایرانی و ادبیات فارسی) به قلم حسینعلی قبادی برای سال 86 برگزیده شدند که قبادی در سخنان کوتاهی مدت زمانی که برای نوشتن این اثر صرف کرده بود 11 سال خواند و گفت: «در زمان حیات دکتر شهیدی خیلی دوست داشتم این اثر را به او تقدیم کنم که فرصت مجال نداد اما الآن هم این اثر را به استادم تقدیم می کنم.»
در پایان این مراسم طی خبری فوری مجری مراسم اعلام کرد که جناب وزیر روز شنبه در هتل لاله با برگزیدگان این جشن به همراه برندگان کتاب سال و کتاب فصل دیدار خواهند داشت. این ضیافت که به صرف شام تدارک دیده شده است که از ساعت 30/18 برگزار خواهد شد.
لازم به ذکر است علاوه بر کسانی که به ایراد سخنرانی پرداختند، مسئولان دیگری از جمله محسن پرویز معاون فرهنگی وزیر، علی شحاعی مدیر عامل خانه کتاب، مجتبی رحماندوست مشاور فرهنگی رئیس جمهور در امور ایثارگران، علی مطهری، دکتر حسن بنیانیان رئیس حوزه هنری، سید محمود دعایی رئیس موسسه اطلاعات، به همراه عده کثیری از نویسندگان حضور داشتند.